از همه جا از همه رنگ

قدیمی ترین نقاشی یافت شده از ختنه در مصر باستان یافت شده‌است. نقاشی مربوط به ۲۰۰۰ تا ۲۳۵۰ سال قبل از میلاد می‌باشد.

به بریدن و زدودن تمام یا بخشی از غلفه (پوست ختنه‌گاه) از آلت تناسلی مرد خَتنه Circumcisionمی‌گویند.

به هنگام ختنه ممکن است لگام (frenulum) آلت تناسلی هم بریده شود. به این کار لگام‌بُری (frenectomy) گفته می‌شود

سنت ختنه از تاریخ ثبت‌شده بشری قدیمی‌تر است و نگاره‌هایی از آن در غارهای دوران نوسنگی و آرامگاه‌های مصری یافته

شده‌است. و سنتی است که در اسلام نیز به آن تأکید شده. آمار ختنه پسران در کشورهای مسلمان بالا و در کشورهای

اروپائی پائین می‌باشد.

موضوع لزوم ختنه امروزه در جوامع غربی مورد بحث است وبرخی مطالعات بیانگر فوایدی نظیر کاهش عفونت‌های ادراری دوره

نوزادی می‌باشند در حالی که برخی محققین بر عوارضی مانند کاهش حساسیت آلت تناسلی به تحریکات جنسی و آثار سوء

روانشناختی آن تاکید دارند. ریشهٔ کلمهٔ ختنه در انگلیسی (circumcision) به معنای بریدن دایره‌ای است که در آن پوست ختنه

گاه به همراه لگام که پوست را به زیر نوک آلت تناسلی مردانه متصل می‌کند بریده می‌شود. بهتر است ختنه حداکثر زیر دو

سال انجام شود.

شیوع

ختنه شایعترین عمل جراحی است که روی نوزادان پسر انجام می‌شود. در آمریکا سالانه ۱/ ۵ میلیون ختنه با هزینه‌ای بالغ بر

۱۵۰ میلیون دلار انجام می‌شود. انجام ختنه در آمریکای جنوبی و مرکزی، آسیا و بیشتر اروپا شیوع پایینی دارد. در کانادا ۴۸

درصد مردان ختنه کرده‌اند. گروههای مذهبی همچون معتقدان به یهودیت و اسلام انجام ختنه را توصیه می‌کنند. در آمریکا آمار

دقیقی وجود ندارد ولی در بسیاری از مناطق بالای ۴۵ درصد مردان ختنه شده‌اند. که این میزان در میان سفید پوستان بالاتر

بوده و در میان گروههایی همچون سیاهان و اسپانیایی تباران پایینتر است.

جنبه‌های بهداشتی

تحلیل‌های هزینه-فایده‌ی ختنه تغییر کرده‌اند. بعضی در مجموع اندکی فایده‌ی آن را بیشتر دیده‌اند.و بعضی هم اندکی ضایعات

و عوارض آن را بیشتر یافته‌اند،  و یکی هم نتیجه را این‌گونه یافته است که فواید و خطرات آن برابرند و پیشنهاد داده‌است که

می‌توان برای ختنه‌کردن بر مبنای فاکتورهای غیر پزشکی و بهداشتی تصمیم گرفت.

فعالیت جنسی

تاثیرات جنسی ختنه موضوع مناقشه و بحث زیادی بوده است. انجمن پزشکی اطفال آمریکا، یک بررسی (خود گزارش‌دهی

self-report) را خاطر نشان می‌کند که مردان بالغ ختنه شده، مشکلات جنسی(dysfunction) کمتری و جزئیات جنسی

بیشتری داشته‌اند، (تحقیق خاطر نشان شده می‌گوید: مردان ختنه شده متنوع‌تری (از لحاظ نوع شامل:رابطه‌ی جنسی

دهانی دگرجنس‌خواهی فعال، رابطه‌ی جنسی دهانی دگرجنس‌خواهی منفعل، رابطه‌ی جنسی دهانی هم‌جنس‌خواهی

فعال، رابطه‌ی جنسی دهانی دگرجنس‌خواهی منفعل، رابطه‌ی جنسی معقدی دگرجنس‌خواهی و خودارضایی) بیشتری

شرکت داشته‌اند.) ولی در کنار آن خاطر نشان می‌کند که حساسیت آلت و همچنین میزان ارضای جنسی برای مردان ختنه

شده، کاهش یافته است.

یک پژوهش در سال ۲۰۰۷ توسط سورِلز و همکاران نشان داد که حساسیت آلت جنسی در مردان ختنه شده به میزان

قابل‌توجهی کمتر از مردان ختنه نشده است. در این پژوهش با نگاشت(نقشه آلت) آزمون لمس توسط نخ نایلونی این نتیجه

به‌دست آمد که حساس‌ترین نقطه‌ی آلت برای مردان ختنه شده، محل زخم باقی‌مانده‌ی از عمل ختنه است(برش محل ختنه).

همچنین در مردان ختنه نشده، ۵ نقطه در غفله(پوستی که در ختنه برداشته می‌شود) وجود دارد، که از محل برش ختنه در

مردان ختنه شده حساس‌تر است و با تماس خفیف‌تری تحریک می‌شود. این ۵ نقطه معمولا در ختنه برداشته می‌شوند. در

مطالعه‌ی قدیمی‌تر انجام شده در سال ۱۹۶۶ تفاوتی میان میزان حس غدد در آلت، بین مردان ختنه شده و ختنه نشده، یافت

نشده بود. یک بررسی در سال ۲۰۰۲ توسط بویل و همکاران. بیانگر این موضوع بود که: «دستگاه جنسی مرد که دست‌نخورده و

سالم باشد دارای هزاران گیرنده‌ی حسی بسیار حساس و همچنین پایانه‌های عصبی بسیار تحریک کننده (ارضا کننده) است

که خیلی از آن‌ها در ختنه از دست می‌روند، که باعث کاهش غیرقابل اجتناب احساس و شور جنسی در مردان ختنه شده

است.، آن‌ها نتیجه گرفتند: «آمیزش جنسی، وقتی مرد ختنه شده است، برای هردو جفت(یار) کمتر ارضا کننده است.»

عفونتهای مجاری ادراری

سن شیوع عفونتهای ادراری در مردان زیر یکسالگی می‌باشد بنابر این بیشتر مطالعات انجام شده بر این گروه سنی تمرکز

کرده‌اند. در مطالعاتی که در مورد این مساله انجام شده به خوبی نشان داده شده که ریسک عفونتهای ادراری در پسران ختنه

کرده به مقداری در حدود ۳ تا ۷ برابر کمتر از میزان شیوع این عفونتهای در پسران ختنه نکرده‌است. اینطور بیان شده که در

میان هر هزار نوزاد ختنه نشده ۷-۱۴ مورد عفونت اداری طی سال اول زندگی به وقوع می‌پیوندد که این میزان در صورت ختنه

شدن به ۱-۲ می‌رسد.^[۱۷]

یک فراپژوهش از ۱۲پژوهش که نتایج بررسی ۴۰۲٫۹۰۸ کودک را دربرمی‌گرفت مشخص کرد که ختنه با میزان قابل توجهی از

عفونت مجاری ادراری (UTI) در کودکان هم‌بستگی دارد. به هرحال نویسندگان این فراپژوهش اذعان کرده‌اند که تنها ۱٪ از

کودکان با کارایی معمولی مجاری ادراری مبتلا به این عفونت می‌شوند تعداد کودکانی که نیاز به درمان داشتند(تعدادی که لازم

بود ختنه شوند)، ۱۱۱ نفر محاسبه شد. چون خون‌ریزی شدید و عفونت از معمول‌ترین عوارض ختنه هستند، و در حدود ۲٪

موارد رخ می‌دهند، نتیجه گرفتند که فایده‌ داشتن کلینیکی ختنه تنها در پسرانی محتمل است که خطر عفونت مجرای ادراری

در آن‌ها زیاد باشد (مثل پسرانی که بازگشت ادرار با درجه‌ی بالا یا سابقه‌ی عفونت مجرای ادراری بازگشت کننده داشته

باشند)، که تعدادی که نیاز به درمان داشتند به ۴ تا ۱۱ نفر کاهش پیدا کرد. ^[۱۸]

عفونتهای منتقله از راه جنسی و ایدز

یافته‌های متضادی در مورد تاثیر ختنه شدن بر عفونتهای منتقله از راه جنسی مطرح شده‌است. و نیاز به انجام مطالعات دقیقتر

و به کارگیری متودولوژی علمی و به دور از احساس در مطالعات آینده احساس می‌شود.در مطالعات انجام شده مشخص شده

که ریسک ابتدا به سفلیس در مردان ختنه شده کمتر است. همچنین احتمال ابتلا به عفونت اچ آی وی در مردان ختنه شده

نسبت به مردان ختنه نشدن کاهش می‌یابد. با این حال با توجه به اینکه عادات رفتاری در ابتلا به عفونت ادراری فاکتورهای به

مراتب قویتری هستند اهمیت ختنه شدن در کاهش بروز این عفونتها چندان قابل توجه نیست.^[۲۲]

سرطان آلت جنسی مردان

سرطان پنیس یک بیماری نادر با درصد شیوعی به میزان ۹-۱۰ مورد در هر یک میلیون مرد است. مشخصی شده که ختنه

نشدن ریسک بروز را بیش از ۳ برابر افزایش می‌دهد با این حال با توجه به شیوع پایین این سرطان بروز آن در یک فرد ختنه

شدن پایین است.^[۲۳]

سرطان گردن رحم

عامل ایجاد این سرطان ویروس پاپیلومای انسانی ۱۶ و ۱۸ است. برخی محققان کاهش بروز عفونت و متعاقب آن سرطان

سرویکس در زنان شریک جنسی مردان ختنه شده را مطرح کرده اند^[۲۴]. با این حال با توجه به سبب‌شناسی این سرطان که

شروع فعالیت جنسی در سنین پایین و داشتن شرکای جنسی متعدد است هیچ ارتباط مستقیم میان ختنه شدن مرد و

کاهش ریسک این سرطان در شریک جنسی‌اش تاکنون یافت نشده‌است.

عوارض ختنه

شیوع عوارض عمل ختنه در حدود ۰/۲ تا ۰/۶ درصد موارد گزارش شده‌است. بیشتر عوارض خفیف هستند. شایعترین عارضه

خون ریزی است که در ۰/۱ درصد موارد مشاهده شده است. این خونریزی به ندرت نیاز به انتقال خون دارد و با اقدامات ساده

کنترل می‌شود. دومین عارضه عفونت موضعی است که خفیف و به صورت قرمزی و ترشح چرک بارز می‌شود. موارد منفردی از

عوارض ایزوله گزارش شده که شامل فیموزیس راجعه، بازشدن زخم، پنیس مخفی، اشکالات زیبایی به علت پوست اضافه،

احتباس ادراری، التهاب مجزا (مِآتیت) تنگی مِآ، کوردی، انکلوژن کیست و باقی ماندن اجزای پلاستیبال است. گزارش‌های

موردی خاصی هم از موارد نادری همچون سندرم پوست فلس دار، فاسئیت نکروزان، سپسیس، مننژیت و همچون عوارض

جراحی بزرگی همچون فیستول اورترا، قطع گلنز پنیس و نکروز پنیس دیده شده‌است.

انجام بدون بی‌حسی ختنه می‌تواند یکی از زجر آورترین خاطرات ایام کودکی باشد. در این راستا دانشمندان به‌وسیله اندازه

گیری تعداد ضربان قلب، فشار خون و سطح کورتیزول خون (هورمون ضداسترس بدن) دیده‌اند که نوزادی که بدون بی حسی

ختنه می‌شود، درد زیادی را تحمل می‌کند و علاوه بر اهمیت خود درد، این خاطره باعث می‌شود که نوزاد نسبت به سایر

دردهای دیگر مثل واکسن‌هایی که بعداً به کودک تزریق می‌شود، واکنش شدیدتری نشان دهد. بر اساس این یافته، انجمن

اطفال آمریکا توصیه می‌کند که در حین انجام ختنه حتماً باید نوزاد بی‌حس شود. انواع داروهای بی‌حسی مورد استفاده در حین

انجام ختنه عبارتند از: بی‌حسی زیرپوستی آلت تناسلی، بی‌حس کردن عصب پشت آلت تناسلی و استفاده از کرم EMLA

روی پوست که ترکیبی از مواد بی‌حس کننده موضعی است.

منع و کاربرد در پزشکی

انجام ختنه در یک ناهنجاری مادرزادی آلت منع به نام هایپواسپادیازیس منع دارد. از آنجا که در این ناهنجاری مجرا از زیر آلت باز

می‌شود برای انجام بعدی ترمیم جراحی از پره‌پوس استفاده می‌شود.^[۲۷] از ختنه در درمان فیموزیس استفاده می‌شود. در

فیموزیس مادرزادی تا ۳ سالگی صبر کرده و در صورتیکه در این سن پره پوس قابلیت ارتجاع و برگشتن نداشت برای جلوگیری ا

ز بروز عارضه عمل ختنه انجام می‌شود. همچنین ختنه درمان انتخابی فیموزیس اکتسابی است. در پارافموزیس هم ختنه را

می‌توان به عنوان یک عمل انتخابی انجام داد.^[۲۸]

دین

در میان ادیان مختلف جهان، در ادیان ابراهیمی یهودیت و اسلام توصیه به ختنه به عنوان اقدامی مذهبی شده‌است. از ختنه در

قرآن اسم برده نشده‌است اما در حدیث آمده‌است و در مذهب سنی، ختنه مستحب است با این حال برای گرویدن به اسلام

ختنه لازم نیست. قبل از اسلام ختنه کردن در یهودیت واجب است. در مسیحیت ختنه به عنوان دستوری دینی وجود ندارد.

بازگرداندن ختنه

بازگرداندن اثر ختنه تا حد محدودی میسر است و بهForeskin restoration و Uncircumcising معروف است

همه ما از پدر و مادر خود لقب جالبی برای آرایشگر مردانه شنیده ایم: سلمانی. با این مفهوم که وی مسلمان می‌کند. اما

اینکه چرا به آرایشگرها سلمانی می‌گویند و اینکه موضوع چه ربطی به صحبت ما دارد از این جا ناشی می‌شودکه درایام قدیم

آرایشگر مردانه را که وظایف متعددی به جز آرایشگری داشته است، به خانه دعوت می‌کرده اند و او با روش و مراسم ویژه ای

پسر خردسال خانواده را ختنه می کرده و به اصطلاح، مسلمانی اولاد ذکور خانواده را تکمیل می نموده است.
آیین کهن
گمان می کنید برای اولین بار ختنه چند سال قبل انجام شد؟ شاید فکر کنید حدود ۱۴۰۰ سال قبل در زمان صدر اسلام. شاید

هم اگر کمی با دین یهود آشنا باشید، گمان کنید در زمان حضرت موسی(ع.) ولی جالب است بدانید که به ادعای خاورشناس

و مصر شناس انگلیسی، سر الیوت اسمیت، در ۱۵۰۰۰ سال قبل در بین برخی از تمدن‌ها ختنه کردن رواج داشته است. حتی

در آثار نقاشی مصری به جا مانده از ۲۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح صحنه هایی ازمراسم ختنه کردن به تصویر کشیده شده

است. مصریان باستان در طی مراسم خاصی نوجوانانی را که به سن بلوغ می رسیدند به نشانه تطهیر ختنه می‌کردند.
در حال حاضر در برخی از ادیان الهی ختنه کردن به عنوان قسمتی از فرایض دینی محسوب می شود. یکی از این ادیان دین

یهود است. گفتهمی شود، حضرت موسی(ع) آیین ختنه کردن را از مصریان باستان آموخته و برای یهودیان مقرر کرده است. در

تورات آمده است که خداوند به ابراهیم می‌گوید: <ختنه قسمتی از آیین من و نوعی تعهد بنده من به من است.> البته در

زمان حضرت موسی (ع) پسران بوسیله چاقوی مخصوصی از جنس سنگ ختنه می شدند.
در روزهای نخست ظهور دین مسیحیت نیز ختنه کردن قسمتی از آیین گرویدن به دین مسیح بوده است. ولی پس از مدتی

برای افزایش پیروان دین مسیح در بین رومی‌ها و یونانی‌ها، پل مقدس،اجبار ختنه شدن را برمی دارد.

فرهنگ جهانی
ختنه کردن در بسیاری از مذاهب از جمله دین مسیحیت اجباری نیست و تنها در بین پیروان دین اسلام و یهود رواج دارد. ختنه

کردن پیش از جنگ دوم جهانی به سرعت در بین مردان دنیای غرب رواج پیدا کرد و به حدی گسترش یافت که به صورت یک فرهنگ مردمی در آمد.
این فرهنگ در جوامع غربی آن‌قدر گسترده است که

به طور مثال در حدود ۸۰ درصد مردان آمریکا ختنه شده اند و ختنه کردن، امروزه شایع‌ترین جراحی جهان محسوب می شود.

‌اندر فواید ختنه
مسلماً علت رواج ختنه در بین مردم اروپا و آمریکا اجبار دینی نیست چون اغلب این مردم مسیحی هستند. بنابراین اگر علت

این رواج را بخواهید، باید آن‌را در فواید علمی ختنه کردن جستجو کنید. چنانکه امروزه آیین قدیمی و اولیه دین اسلام به دلایل

کاملاً روشن علم پزشکی از نظر حتی مردم غیر مسلمان، لازم به نظر می رسد. ‌شاید مهم‌ترین فایده ختنه، پیشگیری از

ابتلای نوزادان و شیرخواران به عفونت‌های دستگاه ادراری باشد. عفونت ادراری نوزادان و شیرخوران می تواند عوارضی داشته باشد که بسیار خطرناک است.
عوارضی که ممکن است باعث ازبین رفتن بافت کلیوی و نهایتاً نارسایی کلیوی شود. مسلماً اگر شما هم به جای اروپایی‌ها و

آمریکایی‌ها بودید و به شما هم می گفتند که در بررسی‌های انجام شده مشخص شده است که ۷۵ درصد اطفال زیر سه ماه

دچار عفونت ادراری، پسر هستند و ۹۵ درصد این پسرها ختنه نشده بوده اند، به این نتیجه می رسیدید که نوزادان پسر خود را

ختنه کنید. اگر هم بخواهیم مقایسه کنیم، باید بگوییم که اگر نوزاد پسری ختنه نشود، شانس مبتلا شدن به عفونت ادراری د

ر سال اول عمرش ۱۰ برابر افزایش می‌یابد. دکتر سیم‌فروش، جراح و متخصص کلیه و مجاری ادرار و استاد دانشگاه علوم

پزشکی شهید بهشتی، در این باره می‌گوید: <بهترین کاری که برای پسر بچه ختنه نشده دچار عفونت ادراری، می توان انجا

م داد، ختنه کردن اوست.))
ممکن است که پیش خود فکر کنید که یعنی اگر فرزند ما از دوره نوزادی و شیرخوارگی جان سالم به در برد، دیگر ختنه فایده

ای ندارد؟سوال شما را می‌توان این‌گونه پاسخ داد:<گر صبر کنی ز غوره حلوا سازم>!
ختنه در دوران بزرگسالی هم به درد آدم ‌می خورد. مثلاً وقتی ختنه باعث کاهش احتمال ابتلای فرد به ایدز می شود ، میزان

شیوع ایدز هم کاهش می یابد. این فایده ختنه آن‌قدر مورد توجه قرار گرفته که درکشورهای آفریقایی به عنوان یکی از

روش‌های پیشگیری از ایدز مطرح است، چرا که ثابت شده است، اگر ۱۰ ختنه در یک جامعه انجام شود از ابتلای یک نفر به ایدز پیشگیری می شود.
ختنه به جز ایدز، از ابتلا به بیماری‌های عفونی دیگری نیز پیشگیری می کند. چون زیر پوست ختنه گاه محیط خوبی برای رشد

باکتری‌ها و ویروس‌هاست لذا برداشتن آن از ابتلا به بیماری‌های عفونی موسوم به بیماری‌های منتقل شونده به روش جنسی

جلوگیری می کند.
یکی دیگر از فواید ختنه پیشگیری از ابتلا به سرطان است. به این ترتیب که در کشوری مثل هند که ختنه کردن در آن رواج

ندارد، میزان سرطان آلت تناسلی مذکر۱۰ برابر کشوری مثل دانمارک است که در آن ختنه رواج دارد.

نقش بی حسی در زندگی
انجام بدون بی‌حسی ختنه می تواند یکی از زجر آورترین خاطرات ایام کودکی باشد. در این راستا دانشمندان به‌وسیله اندازه

گیری تعداد ضربان قلب، فشار خون و سطح کورتیزول خون (هورمون ضداسترس بدن) ثابت کرده اند که نوزادی که بدون بی

حسی ختنه می‌شود، درد زیادی را تحمل می کند و علاوه بر اهمیت خود درد، این خاطره باعث می شود که نوزاد نسبت به

سایر دردهای دیگر مثل واکسن‌هایی که بعداً به کودک تزریق می شود، واکنش شدیدتری نشان دهد. بر اساس این یافته ها

انجمن اطفال آمریکا توصیه می کند که در حین انجام ختنه حتماً باید نوزاد بی‌حس شود. انواع بی‌حسی‌های مورد استفاده در

حین انجام ختنه عبارتند از : بی حسی زیرپوستی آلت تناسلی، بی‌حس کردن عصب پشت آلت تناسلی و استفاده از

کرم‌EMLA روی پوست که ترکیبی از مواد بی‌حس کننده موضعی است.

باید ها و نبایدها
نوزاد پسر هرچه سریع‌تر باید ختنه شود ولی نباید در ۲۴ ساعت اول بعد از تولد این کار را کرد. علت این فاصله زمانی هم حصول

اطمینان از سلامت نوزاد است. این ۲۴ ساعت، این امکان را فراهم می کند که نقایص و بیماری‌هایی که در آنها نباید ختنه

انجام شود، شناسایی شوند. در بیماری‌های اختلالات خونریزی دهنده مثل هموفیلی، نباید ختنه انجام شود.
البته در اختلالات مادرزادی دستگاه ادراری – تناسلی هم نباید نوزاد ختنه شود. مهم‌ترین این اختلالات مادرزادی،

هایپوسپادیازیس است که در آن سوراخ مجرای ادراری در زیر آلت تناسلی قرار دارد و چون بعدها در ترمیم این اختلال به پوست

ختنه گاه احتیاج پیدا می شود، نوزاد نباید ختنه شود.
خود عمل ختنه کردن می تواند در برخی موارد عوارضی به همراه داشته باشد. این عوارض معمولاً در کمتر از ۱ درصد موارد دیده

می‌شوند و شایع‌ترین آنها عبارتند از : عفونت محل زخم، خونریزی زیاد، عدم برداشتن کافی پوست و پل پوستی. پل پوستی،

در واقع قسمتی از پوست تنه آلت تناسلی مذکر است که به سر آلت تناسلی می چسبد.
البته ختنه می تواند باعث ایجاد التهاب و تنگی سوراخ ادراری شود که علت آن هنوز به درستی معلوم نیست. بریده شدن

قسمتی از آلت تناسلی هم یکی از عوارض ختنه کردن است که در برخی از روش‌های انجام ختنه دیده می‌شود.